Căn cứ khoản 2 Điều 51 BLHS quy định “Khi quyết định hình phạt, Toà án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án”. So với BLHS năm 1999 thì BLHS năm 2015 đã bổ sung tình tiết đầu thú được coi là tình tiết giảm nhẹ khi quyết định hình phạt, nhưng hiểu về “tình tiết khác” lại chưa thống nhất, chưa được quy định cụ thể do đến nay chưa có văn bản hướng dẫn từ Tòa án nhân dân tối cao.
Theo tinh thần tại mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ – HĐTP ngày 4/8/2000 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định trong phần chung của BLHS 1999 thì “tình tiết khác” được hiểu như sau:
– Vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh, chị, em ruột bị cáo là người có công với nước hoặc có thành tích xuất sắc được Nhà nước tặng một trong các danh hiệu vinh dự như: Anh hùng lao động, Anh hùng lực lượng vũ trang, Mẹ Việt Nam anh hùng, Nghệ sỹ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú, Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú, Thầy thuốc nhân dân, Thầy thuốc ưu tú hoặc các danh hiệu cao quý khác theo quy định của Nhà nước;
– Bị cáo là Thương binh hoặc có người thân thích như vợ, chồng, cha, mẹ, con (con đẻ hoặc con nuôi), anh, chị, em ruột là Liệt sỹ;
– Bị cáo là người tàn tật do bị tai nạn trong lao động hoặc trong công tác, có tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên;
– Người bị hại cũng có lỗi;
– Thiệt hại do lỗi của người thứ ba;
– Gia đình bị cáo sửa chữa, bồi thường thiệt hại thay cho bị cáo;
– Người bị hại hoặc đại diện hợp pháp của người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo trong trường hợp chỉ gây tổn hại về sức khoẻ của người bị hại, gây thiệt hại về tài sản;
– Phạm tội trong trường hợp vì phục vụ yêu cầu công tác đột xuất như đi chống bão, lụt, cấp cứu.
Ngoài ra, khi xét xử, tuỳ từng trường hợp cụ thể và hoàn cảnh cụ thể của người phạm tội mà còn có thể coi các tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ trong bản án.
Đồng thời theo hướng dẫn tại Công văn số 212/TANDTC-PC ngày 13/9/2019 của TANDTC quy định những trường hợp cụ thể được áp dụng khoản 2 Điều 51 BLHS… thì hiện nay quy định tại khoản 2 Điều 51 của BLHS năm 2015 chưa được Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên trong quá trình xét xử, Tòa án có thể tham khảo quy định tại điểm c mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP ngày 4/8/2000 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC để xác định tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra trong quá trình xét xử Tòa án có thể áp dụng các tình tiết giảm nhẹ như ông nội, ông ngoại, bà nội, bà ngoại, anh, chị, em, cô dì, chú, bác của bị cáo là người có công với cách mạng, bị cáo là người đang đi học, có nhiều thành tích xuất sắc trong học tập, lao động sản xuất là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo để giảm nhẹ hình phạt.
Như vậy trong quá trình xét xử Tòa án có thể vận dụng tinh thần của Nghị quyết số 01/2000/NQ – HĐTP ngày 4/8/2000 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC và một số tình tiết giảm nhẹ chưa được quy định trong Nghị quyết mà không trái đạo đức xã hội để làm các tình tiết giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.
Trên đây là nội dung tư vấn của Công ty luật TNHH MTV Phúc Quang. Nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hoặc cần tư vấn chi tiết, xin vui lòng liên hệ cho chúng tôi theo thông tin dưới đây để được đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Phúc Quang tư vấn, giải đáp và hỗ trợ pháp lý.
CÔNG TY LUẬT PHÚC QUANG
Địa chỉ: Số 26 Vương Thừa Vũ, Khương Đình, Hà Nội.
Email: luatphucquang@gmail.com
Hotline: 024.356.57159 – 096.255.6979
