Gà lôi trắng (Lophura nycthemera) là loài chim quý hiếm, nằm trong danh mục quản lý nghiêm ngặt nhóm IIB Phụ lục II đính kèm Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025. Trước ngày 01/7/2025, Gà lôi trắng nằm trong mục quản lý nghiêm ngặt nhóm IB Phụ lục I đính kèm Nghị định số 84/2021/NĐ-CP ngày 22/09/2021. Mua bán, nuôi nhốt đều bị cấm nếu không có đủ điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật để nuôi nhốt và không được cơ quan chức năng cấp phép.
Mới đây, vụ việc ông Thái Khắc Thành, sinh năm 1980, trú tại Xóm Thịnh Tâm, xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An bị Tòa án nhân dân Khu vực 5, tỉnh Hưng Yên tuyên phạt 6 năm tù đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận. Bị cáo Thành bị tuyên phạt 06 năm tù về tội “Vi phạm quy định bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo điểm b khoản 2, Điều 244 Bộ luật Hình sự. Bên cạnh đó, bị cáo phải nộp phạt bổ sung 30 triệu đồng
Bản án hình sự sơ thẩm số 35/2025/HSST ngày 8/8/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 5 – Hưng Yên: Hội đồng xét xử xác định 13 cá thể thu giữ của Thái Khắc Thành là “gà lôi trắng là loài chim hiện được ghi nhận trong phụ lục I- nhóm IB, Nghị định số 84/2021/NĐ-CP. Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo Thành 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo điểm b khoản 2, Điều 244 Bộ luật Hình sự. Bên cạnh đó, bị cáo phải nộp phạt bổ sung 30 triệu đồng.
Anh Thành đã kháng cáo trong thời hạn 15 ngày cho phép và do đó vụ án chờ được xét xử phúc thẩm.
Ngày 13/8, tại Quyết định kháng nghị số 09/QĐ-VKS, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên đã kháng nghị toàn bộ bản án trên theo hướng đề nghị hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại.
Cùng ngày, Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên đã ra Quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn đối với bị cáo Thái Khắc Thành từ Tạm giam sang Cấm đi khỏi nơi cư trú, chờ xét xử phúc thẩm lại toàn bộ vụ án theo quy định của pháp luật.
Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm chưa áp dụng Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; nuôi động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025).
Theo đó, tại phụ lục danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT, gà lôi trắng có tên khoa học là Lophura nycthemera, thuộc lớp chim (Aves), bộ gà (Galliformes), họ trĩ (Phasianidae) thuộc nhóm IIB (không còn thuộc nhóm IB).
Điểm a Khoản 1 Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về Căn cứ miễn trách nhiệm hình sự
“1. Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong những căn cứ sau đây:
a) Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;”
Cá thể Gà lôi trắng hiện nằm trong nhóm Loài hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT.
Điểm a Khoản 1 Điều 234 Bộ luật Hình sự năm 2015 về Tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã:
“1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 242 và Điều 244 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB hoặc Phụ lục II Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp trị giá từ 150.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc động vật hoang dã khác trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 700.000.000 đồng hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;”
Cần xác định lại giá trị của 13 cá thể Gà lôi trắng để xác định khung hình phạt của bị cáo. Nếu giá trị của 13 cá thể Gà lôi trắng chưa đến 150.000.000 đồng thì hành vi của bị cáo Thành không gây nguy hiểm cho xã hội, có khả năng được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 29 Bộ luật Hình sự – Là căn cứ đình chỉ điều tra vụ án theo Điều 230 Bộ luật Tố tụng Hình sự.
Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có văn bản nào bãi bỏ Nghị định số 84/2021/NĐ-CP ngày 22/09/2021. Theo Khoản 3 Điều 58 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì “Trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn”. Có thể thấy, hiệu lực pháp lý của Nghị định cao hơn so với Thông tư, nhưng Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT là văn bản pháp luật phái sinh từ Nghị định số 136/2025/NĐ-CP – ban hành sau Nghị định số 84/2021/NĐ-CP.
Vậy nên, việc nhận định bị cáo Thái Khắc Thành có tội hay không cần được điều tra, xem xét lại theo quy định của các văn bản pháp luật. Hình phạt đối với bị cáo Thái Khắc Thành được quyết định trong bản án cuối cùng của Cơ quan tố tụng có thẩm quyền. Một người chỉ có thể bị coi là có tội khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Nhưng mỗi công dân cần có thái độ tuân thủ pháp luật, cẩn trọng trước mọi hành vi của mình, tìm hiểu quy định của pháp luật để hạn chế tối đa rủi ro vướng “vòng lao lý” bởi không phải ai cũng may mắn, trong thời gian bị truy tố, xét xử có sự thay đổi chính sách, pháp luật có lợi như bị cáo Thành.
Trên đây là nội dung tư vấn của Công ty luật TNHH MTV Phúc Quang. Nếu Quý khách hàng có bất cứ thắc mắc hoặc cần tư vấn chi tiết, xin vui lòng liên hệ cho chúng tôi theo thông tin dưới đây để được đội ngũ Luật sư của Công ty Luật Phúc Quang tư vấn, giải đáp và hỗ trợ pháp lý.
CÔNG TY LUẬT PHÚC QUANG
Địa chỉ: Số 26 Vương Thừa Vũ, phường Khương Đình, TP. Hà Nội.
Email: luatphucquang@gmail.com
Hotline: 024.356.57159 – 096.255.6979
