Tình huống thực tế
“Tôi đăng một bài viết trên Facebook để bày tỏ sự bức xúc với một người. Sau đó, người này yêu cầu tôi gỡ bài và cho biết sẽ khởi kiện vì cho rằng tôi đã bôi nhọ danh dự của họ. Tôi có vi phạm pháp luật không?”
Đây là tình huống khá phổ biến trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh. Chỉ với vài dòng trạng thái, một bình luận hoặc một lượt chia sẻ, người dùng có thể vô tình hoặc cố ý xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của người khác, từ đó phải đối mặt với những hậu quả pháp lý không nhỏ.
Danh dự, nhân phẩm của cá nhân được pháp luật bảo vệ
Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015, danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân là quyền nhân thân được pháp luật bảo vệ. Không ai được phép đưa ra thông tin sai sự thật, sử dụng lời lẽ xúc phạm hoặc có hành vi làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác.
Do đó, việc đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận trên Facebook, Zalo, TikTok và các nền tảng mạng xã hội khác nếu xâm phạm đến quyền này đều có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Có thể phải chịu trách nhiệm dân sự
Nếu hành vi đăng tải thông tin làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín của người khác, người vi phạm có thể phải thực hiện các nghĩa vụ dân sự như:
- Gỡ bỏ nội dung vi phạm;
- Xin lỗi, cải chính công khai;
- Chấm dứt hành vi xâm phạm;
- Bồi thường thiệt hại nếu gây ra tổn thất về vật chất hoặc tinh thần theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Đây là trách nhiệm thường gặp khi người bị xâm phạm khởi kiện yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính
Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác trên môi trường mạng còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử.
Ngoài hình thức phạt tiền, cơ quan có thẩm quyền còn có thể yêu cầu gỡ bỏ thông tin vi phạm hoặc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định.
Trường hợp nào có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Nếu hành vi có tính chất nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh tương ứng trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), như:
- Tội làm nhục người khác (Điều 155), khi có hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác.
- Tội vu khống (Điều 156), khi bịa đặt hoặc lan truyền thông tin sai sự thật nhằm xúc phạm danh dự, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
Việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không sẽ phụ thuộc vào nội dung thông tin, mục đích, mức độ vi phạm, hậu quả xảy ra và các chứng cứ thu thập được trong từng vụ việc cụ thể.
Không phải mọi bài đăng chỉ trích đều vi phạm pháp luật
Pháp luật bảo vệ quyền tự do ngôn luận, quyền góp ý, phản ánh và bày tỏ quan điểm của công dân. Tuy nhiên, việc thực hiện các quyền này phải dựa trên thông tin đúng sự thật, có căn cứ, sử dụng ngôn từ phù hợp và không nhằm xúc phạm, hạ thấp danh dự, nhân phẩm của người khác.
Việc cố tình đăng tải thông tin chưa được kiểm chứng, suy diễn hoặc sử dụng lời lẽ mang tính xúc phạm có thể khiến người đăng phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Người bị bôi nhọ trên mạng nên làm gì?
Nếu bị xúc phạm hoặc bôi nhọ trên mạng xã hội, người bị xâm phạm nên:
- Lưu lại bài viết, bình luận, hình ảnh hoặc video liên quan;
- Chụp màn hình, sao lưu đường link để làm chứng cứ;
- Yêu cầu người đăng gỡ bỏ nội dung và xin lỗi nếu cần thiết;
- Trường hợp quyền lợi bị xâm phạm nghiêm trọng, có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Kết luận
Mạng xã hội là nơi để chia sẻ thông tin và kết nối cộng đồng, nhưng không phải là nơi để xúc phạm hoặc bôi nhọ người khác. Mỗi bài đăng, bình luận hay chia sẻ đều có thể kéo theo những hệ quả pháp lý nếu xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân.
Vì vậy, trước khi đăng tải bất kỳ nội dung nào trên Facebook, Zalo, TikTok hoặc các nền tảng mạng xã hội khác, hãy kiểm chứng thông tin, sử dụng ngôn từ phù hợp và tôn trọng quyền của người khác. Nếu đang gặp vướng mắc liên quan đến hành vi bôi nhọ, vu khống hoặc bị xâm phạm danh dự trên mạng xã hội, bạn nên tham khảo ý kiến của luật sư để được tư vấn và bảo vệ quyền lợi theo đúng quy định của pháp luật.
